Makis Seriatos

Η Ελλάδα διαρκώς στο «παρά πέντε». Τίποτε δεν φαίνεται στον ορίζοντα και τα πράγματα δυσκολεύουν συνεχώς. Ψάχνετε ? όλοι ψάχνουμε δηλαδή-,την ιδέα, το colpo grosso. Τη νοητική σύλληψη που θα μας βγάλει από τη δύσκολη θέση και θα αλλάξει τη ροή των πραγμάτων. Εγώ έχω καταλήξει. Η αισιοδοξία είναι το «προϊόν» που συμφέρει να παράξουμε. Γιατί;

Πρώτον, είναι εύκολη η παραγωγή της. Χωρίς την επιδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να χρειάζεται να μπείτε στην ταπεινωτική και αντικοινωνική νοοτροπία να δηλώνετε ψευδή στοιχεία προκειμένου να πάρετε, ή έστω να γλιτώσετε, όσο το δυνατόν περισσότερα από το παραπαίον κράτος. Η αισιοδοξία παράγεται χωρίς ιδιαίτερη τεχνογνωσία και χωρίς να μπλέξετε σε τρελή γραφειοκρατία.

Παράγεται μόνο επειδή θα αποφασίσετε ότι δεν έχετε να περιμένετε τίποτε από τους άλλους ? κυρίως, όταν μιλάμε για το όνειρο μιας αξιοπρεπούς ζωής. Παράγεται μόνο επειδή θα γυρίσετε μια στιγμή πίσω το ρολόι και θα σκεφτείτε τη ζωή σας. Πολύ λίγα πράγματα έγιναν όπως τα περιμένατε, ενώ οι πραγματικά μεγάλες σας στιγμές ήταν εκείνες που πριν συμβούν φάνταζαν ως το τελείως αδύνατον.

Δεύτερον, είναι απίστευτα κερδοφόρα. Χωρίς σχεδόν καθόλου ανταγωνισμό, καθώς είναι ελάχιστοι αυτοί που την παράγουν και ακόμη λιγότεροι αυτοί που έχουν καταλάβει ότι πρέπει να αφήσουν την παραγωγή της μιζέριας και της καταστροφολογίας και να επενδύσουν σε αυτή. Η αισιοδοξία βρίσκεται σε τεράστια έλλειψη και η αβυσσαλέα ψαλίδα μεταξύ της παραγωγής και της ζήτησης έχει εκτοξεύσει την τιμή της.

Τη ζητάει η αγορά για να κινηθεί. Ζητάνε όλοι οι επιχειρηματίες αυτή την κρίσιμη πρώτη ύλη για να μπορέσει να κινηθεί ξανά ο κύκλος της προσδοκίας, μιας νέας προσδοκίας που θα αντέχει στην πραγματικότητα και μπορεί να μετατραπεί σε ανάπτυξη. Τη ζητάει η κοινωνία. Ζητάνε όλοι οι πολίτες, ακόμη και όταν δεν το λένε έτσι ακριβώς, να σταματήσουν επιτέλους να ανησυχούν για το αόρατο, ενώ οι δημιουργικές δυνάμεις επιθυμούν την «ερωτική» ανησυχία που έχει κάθε νέα αρχή.

Τρίτον, είναι εξαιρετικά εύκολη και φτηνή στη διαφήμιση. Χωρίς να πρέπει να ανακαλύψεις μια αλήθεια για το προϊόν, ούτε να πρέπει να φτιάξεις ένα ηχηρό μήνυμα που να μπορεί να πείσει το κοινό. Χωρίς καν να χρειάζεται μια ευρηματική στρατηγική. Η αισιοδοξία είναι από μόνη της «brand name».

Αρκεί να την αφήσεις να βγει στην αγορά, στην καθημερινότητα, στις επιλογές σου, στον τρόπο που μιλάς, που αναλύεις, για να δημιουργήσει τάση και να αυξηθούν κατακόρυφα οι πωλήσεις της.

Αρκεί να την αφήσεις να εκφραστεί ακόμη και όταν θυμώνεις ή όταν αντιστέκεσαι και δεν χρειάζεται κανενός τύπου προώθηση. Μόνο να την έχεις και να την περιφέρεις παντού.

Επειδή έχουμε, λοιπόν, αυτά τα δεδομένα- που ειλικρινά τα έχω ψάξει πάρα πολύ πριν σας τα καταθέσω ? σκέφτομαι? Μήπως πρέπει να αρχίσουμε όλοι να παράγουμε, να εμπορευόμαστε και να διαφημίζουμε την αισιοδοξία; Ή? καλύτερα? με αισιοδοξία;

(κατά τη γνωστή, πλέον, συνήθεια σας παραθέτω και την άποψη του φίλου, ο οποίος επιμένει ότι το βασικό με την αισιοδοξία είναι ότι ακριβώς επειδή σου χρειάζεται, κυρίως, όταν βρίσκεσαι?στον πάτο, έχει την μαγική ικανότητα να σε μετατρέπει από φοβισμένο ανθρωπάκι σε ήρωα. Έστω, στα δικά σου μάτια και στα μάτια των παιδιών σου.)

Παράγουμε περισσότερο θυμό από όσο αντέχουμεΚατά τους ψυχοθεραπευτές ισχύει μια εξίσωση: Ψυχική υγεία = καλή σχέση με το θυμό. Δεν έχουν άδικο, αν κρίνω από το σύνολο των νευρώσεων που κυκλοφορούν εξαιτίας της αφόρητης καταπίεσης των συναισθημάτων ή της συνεχούς «κατανόησης» που αρχικώς μας επέβαλε η χριστιανική ηθική και αργότερα το γλυκανάλατο πρότυπο μιας δήθεν πολιτισμένης συμπεριφοράς. Ναι, δεν έχουν άδικο.

Είναι εξαιρετικά απελευθερωτικό να θυμώνεις όταν αισθάνεσαι ότι σε αδικούν, όταν νιώθεις προσβεβλημένος, όταν τέλος πάντων πιστεύεις ότι είσαι στην από κάτω.

Είναι απείρως υγιεινότερο από το να βάζεις τον εαυτό σου στο ρόλο του θύματος και να ψάχνεις να βρεις τι λάθος έκανες εσύ και είναι οι άλλοι τόσο προκλητικά ανεξέλεγκτοι. Τελικά, είναι έτσι. Και σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο ο θυμός είναι ο καταλύτης της δράσης και της δημιουργίας των νέων ισορροπιών. Όμως? όχι πάντα από ό,τι φαίνεται.

Γιατί είναι προφανές ότι στη δική μας περίπτωση, στην Ελλάδα που βιώνει την κρίση και το τέλος του παραμυθιού της ευημερίας χωρίς παραγωγή, αυτή η εξίσωση δεν λειτουργεί ακριβώς έτσι.

Αν και αυξάνονται οι «θυμωμένοι» από την κοινωνική ανασφάλεια, από την αρκετά συχνή, υποκρισία του πολιτικού συστήματος, από την έλλειψη ορατού διεξόδου, δεν φαίνεται, προς το παρόν, να σημειώνει η ψυχολογία της κοινωνίας μας σοβαρά δείγματα εξυγίανσης. Ούτε καν μιας κάποιας εκτόνωσης, η οποία δεν θα ρέπει προς την τυφλή αντίδραση, αλλά προς μια δράση η οποία ακόμη και αν δεν παράξει αντιπρόταση, θα έχει τουλάχιστον λίγη φαντασία.

Δεν φαίνεται να πηγαίνουμε προς τα εκεί και, νομίζω, πως ο λόγος είναι κυρίως ένας: Δεν θυμώνουμε για εκείνα που μας αδικούν, αλλά γιατί δεν καταλαβαίνουμε τι γίνεται, τι μας λένε και, κυρίως, πού προσπαθούν να μας οδηγήσουν. Δεν θυμώνουμε γιατί διαφωνούμε, αλλά γιατί δεν μας αφήνουν ούτε καν αυτό το περιθώριο, καθώς δεν μπαίνουν στον κόπο να μας εξηγήσουν τι μας έχει συμβεί. Και έτσι δεν προλαβαίνουμε να μετουσιώσουμε τον θυμό μας σε δράση γιατί μέχρι να την οργανώσουμε, έρχεται το επόμενο κύμα ανασφάλειας και χάους που απλώς στοιβάζει περισσότερο τυφλό θυμό πάνω στον θυμό μας.

Ούτε για την αγανάκτηση δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι σε αυτή τη χώρα. Ακόμη και στα ζητήματα συλλογικής συνείδησης δεν έχουμε μέτρο. Ακόμη και στο θυμό μας? παράγουμε περισσότερο από όσο μπορούμε να καταναλώσουμε.

(Ο φίλος, συνένοχος στην σκέψη επέμενε να επισημάνω στο «υστερόγραφο» ότι είναι άλλο πράγμα ο «αγανακτισμένος» πολίτης που, σε πρώτη ευκαιρία, αρχίζει τα εθνικοπατριωτικά, και άλλο ο «θυμωμένος»).

Υπάρχουν φορές που θα ήθελα πολύ να είμαι «ο ιστορικός του μέλλοντος» και να δω να ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια μου όλα όσα τώρα φαίνονται θολά ή αρκούντως προστατευμένα, ώστε να μην τα βλέπει κανείς.

Όμως, τις περισσότερες φορές σκέφτομαι ότι ο δύστυχος «ιστορικός του μέλλοντος» θα βρεθεί μπροστά σε αποκαλύψεις που δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από μια φαρσοκωμωδία των όσων όντως συνέβαιναν.

Λογικά σκεπτόμενος, και έχοντας κατά νου του τη διεθνή βιβλιογραφία και τις συστημικές αναλύσεις, θα ερμηνεύσει και την κατάσταση στην οποία περιήλθε η Ελλάδα το σωτήριον (όπως είμαι σίγουρος ότι θα αποδειχτεί) έτος 2011, με τους όρους λειτουργίας ενός οργανωμένου συστήματος εξουσίας.

Οποιοδήποτε θέμα και αν αποφασίσει να χρησιμοποιήσει ως case study, ας πάρουμε για παράδειγμα το Ασφαλιστικό, θα ακολουθήσει μια κάποια μέθοδο. Θα δει πρώτα, ας πούμε, τα πραγματικά δεδομένα. Μόλις τολμήσει να τα συγκρίνει με τις σχετικές πολιτικές αποφάσεις σε βάθος δεκαετιών θα βγάλει το πρώτο λογικό συμπέρασμα: «Ο πολιτικός κόσμος εν γνώσει του και με σαφές σχέδιο στο οποίο συμμετείχαν και τα ΜΜΕ και όλοι όσοι αποτελούν το ?σύστημα οδηγούσε σε χρεοκοπία τα Ταμεία».

Χονδρικώς θα έχει τα δίκια του. Όμως, αν ήταν σε θέση να δει τις διαδικασίες με τις οποίες παίρνονταν οι αποφάσεις, το επίπεδο των πολιτικών προϊσταμένων κάθε φορά, τα κριτήρια επιλογής των εκάστοτε υπευθύνων στα διάφορα πόστα, το τί έλεγαν οι συνδικαλιστές, το πώς λειτουργούσαν ένας ένας οι υπάλληλοι, αν ήξερε πως δουλεύουν τα ΜΜΕ, πόσο είναι σε θέση να καταλαβαίνουν το βάθος κάθε ζητήματος, αν ήξερε πως έχουν επιβιώσει τόσα χρόνια οι διαφημιστικές και πώς ετοιμάζονται συνήθως οι καμπάνιες, τότε θα καταλάβαινε κάτι που θα του έλυνε πολλές απορίες. Και, κυρίως, θα έλυνε και τα «μάγια» μιας ολόκληρης κοινωνίας που πίστευε ότι το «σύστημα» είναι μια «καλοκουρδισμένη σκοτεινή μηχανή που παράγει χρήματα για λίγους και αδιέξοδο για τους πολλούς».

Ότι η συντριπτική πλειοψηφία όσων δεινών προκλήθηκαν για την κοινωνία από τη λειτουργία του «συστήματος» οφείλονται κυρίως στην αδυναμία του να λειτουργήσει ως τέτοιο. Γιατί αν λειτουργούσε ως τέτοιο θα φρόντιζε να μην έρθει σε αυτό το απόλυτο αδιέξοδο και στην τόσο προφανή απαξίωση, κάνοντας τουλάχιστον τη δουλειά του και τηρώντας έστω και κάπως τις υποσχέσεις του απέναντι στην κοινωνία, που χωρίς την βούλησή της απλά δεν υπάρχει.

Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως αφήσω ένα σημείωμα μήπως και το βρει ανάμεσα στα άλλα στοιχεία ο «ιστορικός του μέλλοντος». Θα του γράφω κάποιες εμπειρίες μου, που από μόνες τους θα δείχνουν ότι η μόνη πραγματική συνωμοσία που εξυφαινόταν από το «σύστημα» made in Greece, ήταν η συνωμοσία του «περίπου» έναντι του «ακριβώς» και της κοινής λογικής.

(o «συνένοχος» μου σε αυτά τα κείμενα πιστεύει ότι δεν είναι σωστό να ανοίγω τέτοια κεφάλαια, έστω και σε επίπεδο χαραμάδας. Πείστηκε όταν του είπα ότι το κάνω με διάθεση ? «αυτοκριτικής». Ή τουλάχιστον στο «περίπου»!)

Το τι είναι σωστό και το τι λάθος είναι εν πολλοίς αποτέλεσμα μιας συμφωνίας. Όπως για παράδειγμα είναι ο χρόνος, που στην ουσία υπάρχει έτσι όπως τον ξέρουμε, επειδή αποφασίσαμε να τον μετράμε με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Το λάθος και το σωστό, λοιπόν, είναι η βασική οριοθέτηση ενός κώδικα συνύπαρξης, προόδου και αξιολόγησης.

Ως τέτοιος -επειδή ακριβώς είναι ανθρώπινη κατασκευή- μπορεί να αλλάξει αν πάψει να υπηρετεί όσα δημιουργήθηκε για να διασφαλίζει.

Και αν τους καιρούς που όλα πηγαίνουν περίφημα, είναι απολύτως αιρετικό, αν όχι καταστροφικό, να αναζητάμε την πεμπτουσία της ανθρώπινης ελευθερίας και δημιουργικότητας ? που ανά τους αιώνες ήταν να τολμάει κανείς αυτό που μέχρι εκείνη τη στιγμή φαινόταν το απόλυτο λάθος- σήμερα μάλλον αναζητάμε εναγωνίως εκείνους που είναι έτοιμοι να κάνουν τα σωστά «λάθη». Να αμφισβητήσουν τα «κλισέ», να βάλουν στην άκρη τις υποκριτικές ηθικολογίες, να πάρουν το ρίσκο που αν και σε ατομικό επίπεδο μπορεί να οδηγήσει σε τεράστιο κόστος, στο κοινωνικό πεδίο σχεδόν πάντα απελευθερώνει τεράστια δύναμη και ανανεώνει εκ βάθρων όχι μόνο τους θεσμούς αλλά κυρίως το λόγο για τον οποίο οι άνθρωποι αισθάνονται ότι έχει νόημα να ανήκουν σε μια κοινότητα.

Αυτό ακριβώς το «λάθος» χρειαζόμαστε σήμερα. Το «λάθος» που στην ουσία δεν είναι τίποτε άλλο παρά το δικαίωμα στο όνειρο, η αθώα αυταπάτη του καθενός ότι μπορεί να εκφράσει τη δική του αλήθεια και να υπερβεί μέσα από αυτή έναν κώδικα σχέσεων, έναν τρόπο να κατανοούνται και να γίνονται τα πράγματα, ο οποίος έχει πάψει να λειτουργεί απελευθερωτικά και έχει μετατραπεί σε μια αφόρητη καταπίεση για ο,τιδήποτε καλό.

Χρειαζόμαστε τους πολιτικούς που είναι έτοιμοι να κάνουν, υπηρετώντας το όνειρο μιας άλλης Ελλάδας, το «λάθος» που θα μπορούσε να στοιχίσει στην σταδιοδρομία τους.

Χρειαζόμαστε τους επιχειρηματίες που είναι έτοιμοι να κάνουν, υπηρετώντας το όνειρο της καινοτομίας, το «λάθος» που μπορεί να τους στοιχίσει για κάποιο διάστημα την κερδοφορία τους.

Χρειαζόμαστε τους πολίτες, που είναι έτοιμοι να κάνουν, υπηρετώντας όσα έλεγαν τόσα χρόνια περί κοινωνικής δικαιοσύνης και αξιοκρατίας, το «λάθος» που ίσως θα στοίχιζε λίγο από τον χρόνο τους ή την διεκπεραίωση σε βάρος κάποιου άλλου μιας δικής τους υπόθεσης.

Χρειαζόμαστε όλους όσους συνεχίζουν να σκέφτονται και μπορούν σήμερα να νιώσουν μέσα σε όλο αυτό το χαμό, την ελευθερία να αποφασίζεις κατά περίπτωση «τι είναι σωστό και τι είναι λάθος» και όχι στη βάση του προπατορικού ιδεολογικού σου αμαρτήματος.

Χρειαζόμαστε τη δύναμη και την απόφαση να κάνουμε επιτέλους τα σωστά «λάθη».

(Το κείμενο αυτό προέκυψε παρά την αντίρρηση του ανώνυμου φίλου, συνένοχου στη σκέψη, που θεωρεί ότι είναι λάθος να αρθρογραφούμε υπέρ του σωστού «λάθους», γιατί ενδεχομένως δίνουμε το άλλοθι του σωστού πρωτοπόρου σε όσους κάνουν απλώς λάθος).

Η ευχή που έστειλα φέτος στους ανθρώπους με τους οποίους έχουμε αναπτύξει, μέσα στα χρόνια, ένα κώδικα επικοινωνίας, ήταν:«Μακάρι να λυθούν επιτέλους τα «μάγια» και τέτοια εποχή, στο κατώφλι του 2012 να λέμε ότι...κάποια πράγματα, τελικά, είναι καλύτερα έτσι?».

Κανείς τους δεν με ρώτησε ποιά «μάγια» εννοώ.

Άλλωστε, με τους συνένοχους στη σκέψη έχουμε πάντα αυτό που λέει ο Σεφέρης «συμφωνηθέντα υπονοούμενα». Μου απάντησαν, όμως. Ενδεικτικά, για να σας βάλω σε αυτή την κουβέντα, κάποιες απαντήσεις ήταν:

«Και εγώ σου εύχομαι να απολαύσεις επιτέλους την ελευθερία από τα κλισέ», «Μακάρι! Για να φανεί ότι όλοι οι βάτραχοι δεν είναι μαγεμένοι πρίγκιπες», «Αυτό περιμένω. Μακάρι φέτος να απολογηθώ, επιτέλους, για τα λάθη που μου αναλογούν!» και διάφορα τέτοια αιρετικά για γιορτινές μέρες.

Κάποιοι από αυτούς είναι επιχειρηματίες που κάνουν σωστά τη δουλειά τους.

Κάποιοι είναι ελεύθεροι επαγγελματίες που έχουν βαρεθεί να τους εκδικείται το σύστημα όταν προσπαθούν να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Κάποιοι είναι μισθωτοί που νιώθουν εξαιρετικά αδικημένοι, όχι μόνο για τις περικοπές, αλλά κυρίως γιατί το ήξεραν ότι αργά ή γρήγορα θα πληρώσουν και αυτοί το τίμημα για τον βολεμένο, κομματικά διορισμένο συνάδελφο.

Αυτή η φωτεινή πλευρά της Ελλάδας, που δεν πίστεψε ποτέ σε έναν κουτοπόνηρο ραγιαδισμό και δεν έβλεπε ως βασικό προσόν της φυλής το χαβαλέ, αυτή η πλευρά της Ελλάδας που αγαπά το θέατρο σκιών και τον Καραγκιόζη αλλά δεν θέλει σκιές στο δημόσιο βίο, ούτε Καραγκιόζηδες στη δημόσια ζωή, είναι ο τρόπος για να λύσουμε επιτέλους «τα μάγια».

Και επειδή είναι ίδιον των ανθρώπων που αφοσιώνονται στην δουλειά τους να θεωρούν πάντα ότι αυτό που κάνουν είναι το αυτονόητο και δεν χρειάζεται να το διατυμπανίζουν, είναι δική μας δουλειά να τους «διαφημίσουμε».

Όλοι οι ενεργοί πολίτες, με το πιο μεγάλο όπλο που έχουν στα χέρια τους.

Με το δικό τους σύστημα επιβράβευσης που έχουν ως καταναλωτές, ως συναλλασσόμενοι με τις δημόσιες υπηρεσίες, ως συνεργαζόμενοι επαγγελματίες σε μια ελεύθερη αγορά.

Κάνοντας κυρίαρχη μια νέα κοινωνική συνείδηση, ένα νέο σύστημα αξιών που επιτέλους σπάει το κλισέ «όλοι ίδιοι είναι», και ξαναβάζει από την αρχή τους κανόνες της αξιοκρατίας και της κοινωνικής ευθύνης.

Υποχρεώνοντας τους πάντες, αν θέλουν να επιβιώσουν, να μην παράγουν μόνο προϊόντα ή υπηρεσίες αλλά και να προτείνουν νοοτροπία δουλειάς και κοινωνική στάση.

Ίσως, αν ξανασκεφτούμε όλοι τις αντιλήψεις μας και ξαναδούμε τα κριτήρια μας με τους όρους που βιαίως διαμόρφωσε η κρίση, θα μπορέσουμε να «ξεμαγέψουμε» τον κόσμο μας από τον παραλογισμό και την κακομοιριά του.

Να ξαναγελάσουμε με τον Καραγκιόζη της παράδοσης, αλλά να σταματήσουμε επιτέλους την παράδοση των «Καραγκιόζηδων».

Θα είναι καλύτερα έτσι. Καλή χρονιά.

(επειδή εμείς πιστεύουμε σε ό,τι παράγεται ομαδικά, και στο παρόν κείμενο συνεχίζεται η συνεργασία με τον ανώνυμο φίλο, συνένοχο στη σκέψη)

«Ζητείται ηλικιωμένος με ιδιόκτητη κόκκινη στολή και έλκηθρο, φυσική λευκή γενειάδα και μακρά εμπειρία στο client service για 15νθήμερη απασχόληση».

Διάβασε την αγγελία προσεκτικά. Άκου να δεις? Ζητούσαν συμβασιούχο για να κάνει τη δουλειά από την οποία τον υποχρέωσαν να φύγει άρον άρον γιατί, λέει, ήταν υπερβολικός ο αριθμός των εργαζομένων και αυτό είχε οδηγήσει σε ένα δυσλειτουργικό, γιγάντιο και αναποτελεσματικό κράτος. Δίκιο. Το ?ξερε και αυτός.

Χρόνο το χρόνο, Χριστούγεννα τα Χριστούγεννα, το πράγμα χειροτέρευε. Οι υποστηρικτικές υπηρεσίες είχαν φροντίσει για να γίνουν τα Χριστούγεννα «κινητή» γιορτή για τα παιδιά. Να, πέρυσι για παράδειγμα τα δώρα έφτασαν στις 28 του μήνα και πρόπερσι ανήμερα των Φώτων.

Πνιγμένες μέσα στην ασφαλή βαρεμάρα των υπαλλήλων που μπορούσαν να ασκούνε χωρίς καμία επίπτωση την ραθυμία τους με το κενό, απολύτως παρωχημένες καθώς κάθε «απειλή» εκσυγχρονισμού δεν γίνονταν ποτέ πράξη συνέχιζαν να υπάρχουν χωρίς κοινωνικές φιλοδοξίες, χωρίς μεράκι, χωρίς αίσθημα αποστολής.

Εντάξει, όλη αυτή η αναταραχή, που του κόστισε μια πρόωρη συνταξιοδότηση και σύνταξη όχι μόνο μειωμένη αλλά μειωτική για την αξιοπρέπεια του, έφερνε μεγάλη αδικία. Όμως ποτέ δεν θα ξεχνούσε και τα άλλα? Ποτέ δεν θα ξεχνούσε ο κύριος Βασίλης το τι είχε τραβήξει με εκείνο τον σύλλογο υπαλλήλων που κατόπιν εντολής του υπουργού τον είχε «σταυρώσει» να υπογράψει και αυτός τη δήλωση ότι όλα πήγαιναν ρολόι και πως όλοι «με επίγνωση του καθήκοντος έδιναν τον καλύτερο τους εαυτό».

Την έβαλε την υπογραφή του ο κ. Βασίλης γιατί αυτός ήταν πάντα εκεί. Μέσα στα χιόνια και στα κρύα, μέσα από τις καμινάδες παρά το ότι είχε προχωρημένη αρθρίτιδα, μέσα στην αθώα προσδοκία των παιδιών όλου του κόσμου όλου, μέσα στις «συναδελφικές» πιέσεις των συνδικαλιστών και των παραγόντων του κλάδου του που δεν άφηναν τίποτε να προχωρήσει για να καλυτερεύσουν οι συνθήκες και για αυτόν που αγαπούσε τη δουλειά του και την έβλεπε σημαντική.

«Έτσι φτάσαμε εδώ», μουρμούρισε και θόλωσαν τα γυαλάκια του. Δεν έγινε αυτό που έπρεπε τότε που έπρεπε και τώρα ακόμη και το πνεύμα των Χριστουγέννων δεν θα έχει το παραμύθι του, αλλά θα εκτελείται ως μια εργολαβία που θα γίνεται από κανέναν εκβιαζόμενο που θέλει να βγάλει το ψωμάκι του. Με στενοχώρια και όχι με συγκίνηση.

Πήγε στο τηλέφωνο, πήρε κάτι παλιούς καλούς συναδέλφους, κανόνισε να πιεί ένα τσιπουράκι μαζί τους. Είχε να τους μιλήσει. Τις στολές τις είχαν, το χρόνο τον είχαν, σε σύλλογο δεν ανήκαν, δεν πήγαιναν για τα λεφτά, κάποια παλιά γλυκά παιγνίδια που δεν ήταν πια της μόδας τους είχαν ξεμείνει και τα παιδιά, εκείνα που πραγματικά τους χρειάζονταν ήξεραν που μένουν. Ίσως να προλάβαιναν?

Ξανάρχισα το τσιγάρο.

Ταιριάζει πολύ με τις κουβέντες.

Είναι απαραίτητο όταν η φοιτήτρια ανιψιά με ρωτάει τι γίνεται τελικά με «τα πολιτικά».

Όταν δεν έχω καμία εισήγηση ? τοποθέτηση στο ζήτημα τι είναι σήμερα ο πραγματικός αριστερός λόγος και γιατί εγώ που παλιά ήμουν στις νεολαίες σήμερα είμαι απλώς ένας συνεπής εργαζόμενος που ανησυχεί.

Γιατί δεν μεταφράζεται σε τίποτε άλλο η με κόπο συγκρατημένη ικανοποίησή μου όταν βλέπω να λιγοστεύουν τα τζιπ, οι μπουτίκ που άνοιξαν στο Κολωνάκι κάποιες κυρίες που βαριόνταν φρικτά ή όλα εκείνα τα καφέ που έφτιαξαν όσοι ήθελαν ντε και καλά να «κάνουν κάτι δικό τους» γιατί δεν γούσταραν το δημοσιοϋπαλληλίκι του κράτους και ήθελαν να σχεδιάσουν το ιδιωτικό, το δικό τους δημοσιοϋπαλληλίκι.

Που κομπλεξικά ίσως επιχαίρω που μειώνονται, με την αναμενόμενη κατάθλιψη όσων νόμιζαν ότι δεν ισχύει το παραδοσιακό θέμα έκθεσης στο σχολείο «φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι», οι αναφορές στη Μύκονο και στην Αράχοβα.

Άρχισα λοιπόν να πηγαίνω σε εκδηλώσεις για την Αριστερά, για την αίγλη της δεκαετίας του 60 και του 70 με μια τελείως παράλογη προσμονή να βρω κάτι να λέω ξανά στον εαυτό μου, ώστε να πάρω μια κάποια παράταση στη σκέψη. Και κυρίως να την πάρω άκοπα. Έτοιμα.

Την πήρα.

Όχι από τη συζήτηση, ή από την ορχήστρα, όπως την έπαιρνα παλιά. Αλλά από τις θέσεις ακριβώς από πίσω μου. Που ξέπνοα και αμήχανα έκαναν ότι τραγουδούσαν τη «Συννεφούλα».

Ποτέ δεν περίμενα ότι το τραγούδι μπορεί να έχει μυρωδιά.

Με πήραν τα παλιά ντουμάνια.

Αυτά που έχουν ανακατευτεί βαθιά στο στομάχι, έχουν ποτίσει τα πάντα και για κάποιο λόγο ενώ τα «φούμαρα» αυτά είναι αλλονών έχουν μπουκώσει και μένα.

Δεν έχω ιδέα τι θα γίνει με την Κεντροαριστερά.

Όμως τον τσιγαρόβηχα την αντίστασης στην αλλαγή που υποκρίνεται τον προβληματισμό δεν τον θέλω.

Πάντα όμως κάνουμε και ότι δε θέλουμε!

Η εναρκτήρια σκέψη ανήκει σε έναν αγαπημένο φίλο που θέλει να είναι ανώνυμος?

* Το κείμενο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην ιστοσελίδα aixmi.gr